جنگ سرد متخصصان تغذیه و دلالان داروی لاغری| افشاگری داغ

مرز میان (درمان چاقی) و (تجارت لاغری) کجاست؟

گزارش های Reuters ،i-mak.org ،webmd.com ،tebfaraz.com و پژوهش های منتشرشده در نشریه Fat Studies نشان می دهد دعوا فقط بر سر قرص لاغری یا آمپول لاغری نیست، مسئله اصلی این است که چه کسی درمان چاقی را هدایت می کند، چه کسی از آن سود می برد و بیمار تا چه اندازه می تواند میان درمان علمی و بازار تجاری تفاوت بگذارد.

داروی لاغری چگونه از درمان پزشکی وارد بازار تجاری شد؟

گزارش WebMD با عنوان (?Did the Weight Loss Industry Hijack Obesity Treatment) این سؤال را مطرح می کند که آیا صنعت کاهش وزن، درمان چاقی را از فضای پزشکی خارج کرده و وارد فضای تجاری کرده است یا نه.

سال هاست شرکت هایی مثل Weight Watchers، Jenny Craig و SlimFast در بازار کاهش وزن فعال اند. اما با محبوب شدن داروهای محرک GLP-1 مثل semaglutide و tirzepatide، بازیگران جدیدی هم وارد این بازار شده اند، از جمله شرکت های آنلاین، پلتفرم های مشاوره پزشکی، و برخی مراکز کاهش وزن.

نکته مهم اینجاست:

وقتی فردی برای درمان چاقی به جای یک برنامه درمانی کامل، فقط با پیشنهاد (این دارو را بخر) روبه رو می شود، مرز بین درمان و فروش محصول کم رنگ می شود.

داستان محبوبیت داروهای محرک GLP-1 (چرا همه می خواهند GLP-1 بفروشند؟)

داروهای لاغری مثل اوزمپیک، وگووی، مونجارو و زپ باند به خاطر تأثیرشان در کاهش اشتها و کمک به کاهش وزن، خیلی سریع محبوب شدند.

همین تقاضای بالا باعث شد افراد و شرکت های مختلف به سراغ این بازار بروند.

اما سؤال مهم فقط این نیست که چه دارویی بهتر است.

سؤال های مهم تر این ها هستند:

• چه کسی دارو را پیشنهاد می دهد؟
• چه کسی آن را تجویز می کند؟
• دارو از کجا تهیه می شود؟
• آیا کیفیت آن کنترل شده است؟
• و بعد از شروع درمان، چه کسی وضعیت بیمار را پیگیری می کند؟

این همان جایی است که نقش پزشک و متخصص تغذیه از نقش فروشنده جدا می شود.

پشت پرده قیمت بالای داروهای لاغری (سود شرکت های دارویی)

داروهای لاغری جدید فقط به خاطر تقاضای زیاد گران نشده اند، پشت این بازار، شرکت هایی قرار دارند که از فروش همین داروهای کاهش وزن درآمدهای بسیار بزرگی به دست می آورند.

گزارش (The Heavy Price of GLP-1 Drugs) که توسط i-mak.org منتشر شده، به سراغ دو غول اصلی این بازار یعنی Novo Nordisk و Eli Lilly رفته است. در این گزارش، داروهایی مثل Ozempic، Wegovy، Mounjaro و Zepbound بررسی شده اند.

طبق محاسبات I-MAK، همین 5 داروی اصلی GLP-1 تاکنون حدود ۷۱ میلیارد دلار درآمد در آمریکا ایجاد کرده اند. این سازمان پیش بینی کرده که درآمد آنها تا سال ۲۰۳۰ می تواند به حدود ۴۷۰ میلیارد دلار برسد.

یعنی با بازاری روبه رو هستیم که ارزش آن فقط چند میلیون یا چند میلیارد دلار نیست، صحبت از صدها میلیارد دلار درآمد احتمالی است.

اما بخش جالب گزارش به اینجا ختم نمی شود.

I-MAK می گوید شرکت های دارویی برای محصولات خود فقط یک حق ثبت اختراع ندارند و مجموعه ای از حقوق انحصاری مختلف برای دارو ثبت کرده اند.

ساده تر بگوییم: برای یک داروی لاغری، حقوق انحصاری متعددی می تواند وجود داشته باشد که ورود رقبای ارزان تر را دشوارتر کند.

این موضوع از نظر سودآوری اهمیت زیادی دارد، چون هرچه رقابت کمتر باشد، احتمال اینکه گزینه های ارزان تر سریع وارد بازار شوند نیز کمتر می شود.

بازار داروهای لاغری به کسب وکاری با درآمد ده ها میلیارد دلاری تبدیل شده و انتظار می رود این رقم باز هم بیشتر شود.

پس وقتی یک قرص یا آمپول لاغری با قیمت بالا فروخته می شود، داستان فقط (هزینه درمان) نیست، پای بازاری در میان است که شرکت های بزرگ دارویی برای به دست آوردن سهم بیشتری از آن رقابت می کنند.

نقش متخصص تغذیه در دوران مصرف داروهای لاغری GLP-1

یکی از اشتباه های رایج این است که فکر کنیم بین متخصص تغذیه و داروی لاغری باید یکی را انتخاب کرد. در حالی که ماجرا این طور نیست.

WebMD در گزارش های خود توضیح می دهد که داروهای لاغری  GLP-1 می توانند ابزار مؤثری برای کاهش وزن باشند، اما تغذیه سالم و فعالیت بدنی همچنان بخش مهم درمان هستند.

داروهای لاغری اشتها را کم می کنند و سرعت تخلیه معده را پایین می آورند. به همین دلیل بعضی افراد آن قدر کمتر غذا می خورند که ممکن است دچار کمبود مواد مغذی، کم آبی یا حتی سوءتغذیه شوند.

به همین دلیل، نقش متخصص تغذیه در زمان مصرف دارو و قرص لاغری حتی مهم تر هم می شود.

فردی که کمتر غذا می خورد، همچنان به موارد زیر نیاز دارد:

• پروتئین کافی
• ویتامین ها
• مواد معدنی
• فیبر
• آب کافی

پس دارو یا قرص لاغری جای تغذیه را نمی گیرد، بلکه فقط بخشی از درمان است.

فروش داروهای لاغری از داروخانه نسخه ای تا فروشگاه های آنلاین

یکی از حساس ترین بخش های این بازار، ورود داروهای لاغری به داروخانه های ترکیبی، مداسپاها و فروشگاه های آنلاین است.

WebMD گزارش داده که به دلیل کمبود برخی داروهای لاغری محبوب GLP-1، بازار compounded GLP-1 یا نسخه های ترکیبی هم شکل گرفت. اما نکته مهم این است که این محصولات دقیقاً معادل داروی اصلی برند نیستند.

در بعضی موارد، بیمار نمی داند:

• دارو از چه منبعی آمده
• چه کسی مسئول درمان اوست
• و اگر عارضه ای رخ داد، باید به چه کسی مراجعه کند

اینجاست که واژه هایی مثل دلال داروی لاغری معنا پیدا می کند؛ یعنی زمانی که فروش دارو از سلامت بیمار مهم تر می شود.

رسانه ها و سلبریتی ها چه نقشی در رشد فروش بازار قرص و دارو های لاغری داشتند؟

بازار داروی لاغری فقط با تبلیغات مستقیم رشد نکرده است. رسانه ها و چهره های مشهور هم در محبوب شدن این داروها نقش زیادی داشته اند.

پژوهشی در نشریه Fat Studies نشان می دهد که رسانه ها درباره کاهش وزن سلبریتی ها در عصر GLP-1 دو روایت متضاد ساخته اند:

• از یک طرف، این داروها را معجزه ای برای لاغری معرفی می کنند
• از طرف دیگر، درباره استفاده سلبریتی ها از این داروها جنجال می سازند

در نتیجه، مخاطب دیگر فقط درباره یک دارو نمی شنود، او درباره یک سبک زندگی، یک تصویر فرهنگی و یک راه حل سریع می شنود.

چرا متخصصان تغذیه در مورد داروهای لاغری GLP-1 نگران اند؟

داروهای GLP-1 واقعاً مؤثرند، اما این به معنی بی نیاز شدن از درمان کامل نیست.

James Hill، استاد علوم تغذیه، می گوید این داروهای لاغری یک پیشرفت مهم در درمان چاقی هستند، اما معجزه نیستند.

بسیاری از افراد بعد از قطع دارو، قرص و کپسول لاغری دوباره وزن اضافه می کنند، چون اثر دارو بر اشتها از بین می رود.

این یعنی درمان چاقی فقط کاهش وزن لحظه ای نیست، بلکه یک مسیر بلندمدت است.

بعد از قطع مصرف داروی لاغری چه می شود؟

تبلیغات معمولاً فقط روی کاهش وزن تمرکز می کنند، اما بخش مهم ماجرا بعد از شروع یا قطع داروست.

اگر فردی مصرف داروی لاغری را قطع کند، باید برای حفظ وزن کاهش یافته برنامه داشته باشد. این برنامه معمولاً شامل موارد زیر است:

• تغذیه درست
• مصرف پروتئین کافی
• فعالیت بدنی
• عادت های غذایی پایدار

داروهای لاغری GLP-1 مثل اوزمپیک، وگووی، مونجارو و زپ باند، درمان چاقی را وارد مرحله تازه ای کرده اند. اما همزمان، بازار بزرگ و پرحاشیه ای هم ساخته اند که در آن گاهی سلامت بیمار قربانی تبلیغ و فروش می شود.

پس سؤال اصلی این نیست که قرص لاغری خوب است یا بد.

سؤال مهم تر این است که:

آیا این دارو در خدمت درمان چاقی بیمار است، یا بیمار در خدمت یک بازار پرسود قرار گرفته؟

پاسخ این سؤال را فقط پزشک، شواهد علمی و یک برنامه درمانی درست مشخص می کند.